Tag Archives: Przerwanie biegu przedawnienia

Czy kolejne zawezwanie do próby ugodowej także przerywa bieg przedawnienia?

Zawezwanie do próby ugodowej jest bardzo chętnie wykorzystywaną w praktyce instytucją procesową. Wbrew pierwotnym założeniom tej regulacji, celem zawezwania do próby ugodowej przeważnie nie jest zawarcie ugody (do niej dochodzi bowiem bardzo rzadko), ale przerwanie biegu przedawnienia roszczenia.

Nie budzi wątpliwości, że złożenie pierwszego zawezwania do próby ugodowej przerywa bieg terminu przedawnienia. W orzecznictwie pojawiają się natomiast wątpliwości odnośnie kolejnych zawezwań do próby ugodowej dotyczących tego samego roszczenia. Często zdarza się bowiem, że strona – nie decydując się na wniesienie pozwu, ale nie chcąc doprowadzić do przedawnienia roszczenia – ponawia składanie kolejnych zawezwań.

W jednej ze spraw Sąd Apelacyjny uznał, że drugiego zawezwania do próby ugodowej nie można już traktować jako czynności, o której mowa w art. 123 § 1 pkt 1 kodeksu cywilnego (tj. czynności przed sądem przedsięwziętej bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia), ponieważ została ona podjęta jedynie w celu doprowadzenia do przerwy biegu przedawnienia, a nie bezpośrednio w celu wskazanym w tym przepisie.

W ocenie Sądu, już po pierwszym zawezwaniu do próby ugodowej powódka miała pełną świadomość, że pozwana nie zaspokoi jej roszczeń oświadczając, że nie zawrze ugody. W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał, że powódka nie miała racjonalnych podstaw do przyjęcia, iż kolejne zawezwanie do próby ugodowej, w tożsamym zakresie objętym pierwotnym zawezwaniem, będzie czynnością przedsięwziętą w celu określonym w art. 123 § 1 pkt 1 kodeksu cywilnego, tj. dającą realną szansę na zawarcie ugody, a nie zmierzającą wyłącznie do przerwania biegu przedawnienia, zwłaszcza wobec przytoczenia w drugim zawezwaniu tych samych okoliczności co w pierwszym zawezwaniu do próby ugodowej.

Sąd Najwyższy1 stwierdził jednak, że uznanie przez Sąd Apelacyjny, iż drugie zawezwanie do próby ugodowej zostało podjęte jedynie w celu przerwania biegu przedawnienia było co najmniej przedwczesne.

Nie ma racjonalnych podstaw do przyjęcia wykładni, że drugie (czy kolejne) zawezwanie do próby ugodowej nie zmierza bezpośrednio w celu wskazanym w art. 123 § 1 pkt 1 kodeksu cywilnego, a celem takiego kolejnego zawezwania zawsze będzie jedynie przerwanie biegu przedawnienia.

Kolejne zawezwanie do próby ugodowej jest bowiem taką czynnością, która może wywołać skutek przewidziany w art. 123 § 1 pkt 1 kodeksu cywilnego, ale jedynie wówczas, jeżeli w okolicznościach stanu faktycznego zaistnieje podstawa do oceny, że czynność tę przedsięwzięto bezpośrednio w celu wskazanym w tym przepisie. Brak jest zatem podstaw do formułowania generalizujących ocen, że celem każdego kolejnego zawezwania do próby ugodowej jest jedynie przerwanie biegu przedawnienia, ponieważ nie można także wykluczyć wystąpienia i takiego skutku prawnego, ale tylko w sytuacji, w której okaże się, że bezpośrednim celem przedsięwzięcia także kolejnego zawezwania do próby ugodowej, zbliżonego przecież do wszczęcia mediacji, nie było jednak dochodzenie lub ustalenie albo zaspokojenie lub zabezpieczenie roszczenia.

Zawezwanie do próby ugodowej jest więc czynnością przerywającą bieg przedawnienia, jeżeli stanowczo nie ustalono, że przedsięwzięto ją bezpośrednio w innym celu niż wskazany w art. 123 § 1 pkt 1 kodeksu cywilnego.

Z powyższego wyroku wynika zatem, że nie można z góry założyć, iż drugie (lub kolejne) zawezwanie do próby ugodowej zmierza wyłącznie do przerwania biegu przedawnienia (a wówczas nie nastąpi skutek w postaci przerwania tego biegu), lecz powinno to zostać wykazane w postępowaniu. W konsekwencji liczenie na przerwanie biegu przedawnienia poprzez złożenie kolejnego zawezwania może okazać się w konkretnej sprawie ryzykowne i nie doprowadzić do przerwania biegu przedawnienia, jeżeli zostanie ustalone, że jedynym celem strony było właśnie przerwanie biegu przedawnienia.

 

1 Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. III CSK 50/15

Możliwość komentowania Czy kolejne zawezwanie do próby ugodowej także przerywa bieg przedawnienia? została wyłączona

Filed under Postępowanie sądowe, Ugoda, Windykacja

Przerwanie biegu przedawnienia

Przedawnienie roszczeń to instytucja gwarantująca pewien poziom pewności prawnej. Przede wszystkim przedawnienie chroni dłużnika, który nie musi (co do zasady) obawiać się, że wierzyciel wystąpi przeciw niemu z dawno już zapomnianymi roszczeniami.

Z drugiej strony – przedawnienie może być wykorzystywane przez nieuczciwych dłużników. Dość częstą sytuacją jest zwodzenie wierzyciela przez dłużnika, aż do chwili, gdy upływa termin przedawnienia i wierzyciel nie ma już efektywnych środków na realizację swoich roszczeń.

Z tej przyczyny przepisy przewidują szereg przypadków pozwalających na przerwanie biegu przedawnienia.

Przerwanie biegu przedawnienia oznacza, że bieg przedawnienia od chwili jego rozpoczęcia do momentu przerwania, uważa się za niebyły i po przerwaniu zaczyna biec na nowo.

Bieg przedawnienia może zostać przerwany:

1) Przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.).

Do czynności takich zaliczają się:

– wniesienie pozwu;

– wniesienie pozwu wzajemnego;

– złożenie wniosku w postępowaniu nieprocesowym;

– złożenie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego;

– złożenie wniosku o wszczęcie postępowania pojednawczego (zawezwanie do próby ugodowej);

– wniesienie pozwu do sądu polubownego.

Bieg przedawnienia przerwany w tym trybie zaczyna biec na nowo dopiero od chwili zakończenia postępowania przed sądem albo innym właściwym organem.

Przerwanie biegu przedawnienia promuje w tym przypadku wierzyciela dbającego o swoje interesy, który w odpowiednim momencie (póki nie upłynął termin przedawnienia) podejmuje działania zmierzające do wyegzekwowania roszczenia. Trzeba pamiętać, że wierzyciel nie musi wnosić powództwa – wystarczające jest złożenie np. prostego wniosku o zawezwanie do próby ugodowej.

Przykład 1

Roszczenia wynikały z umowy o dzieło – a zatem przedawniały się w terminie 2 lat od chwili oddania dzieła. Dzieło zostało oddane 2 czerwca 2008 roku, zamawiający nie zapłacił wynagrodzenia z umowy – zatem roszczenie o zapłatę wynagrodzenia przedawniłoby się z dniem 2 czerwca 2010 roku.

Wykonawca wniósł prawidłowy pozew 19 lutego 2010 roku, przerywając tym samym bieg przedawnienia. Sprawa zakończyła się wyrokiem wydanym dnia 6 sierpnia 2012 roku. Od tej chwili bieg przedawnienia zaczyna biec na nowo – a roszczenie stwierdzone wyrokiem przedawni się w terminie 10-letnim, czyli 6 sierpnia 2012 roku.

Przykład 2

Sytuacja taka sama jak w poprzednim przykładzie, jednak wykonawca zamiast pozwu, złożył wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, dnia 19 lutego 2010 roku.

Posiedzenie pojednawcze odbyło się 29 kwietnia 2010 roku, do zawarcia ugody nie doszło – w tym dniu zakończyło się postępowanie pojednawcze.

Bieg przedawnienia został przerwany 19 lutego 2010 i zaczął ponownie biec 29 kwietnia 2010 roku. Tym razem jednak roszczenie nie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu (czy innym równoważnym tytułem), a zatem termin przedawnienia dalej będzie wynosić 2 lata, liczone od dnia 29 kwietnia 2010 roku. Jeśli zatem wykonawca nie podjął żadnych dalszych czynności, roszczenie przedawniło się dnia 29 kwietnia 2012 roku.

2) Przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciw której ono przysługuje (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.).

W praktyce uznanie roszczenia może przybrać dwie formy – uznania właściwego i uznania niewłaściwego.

Uznanie właściwe – ma formę umowy między wierzycielem i dłużnikiem. Uznanie nie wymaga zachowania szczególnej formy – chociaż ze względów dowodowych zasadne jest sporządzenie go w formie pisemnej. Uznanie powinno zawierać potwierdzenie zasadności roszczenia wierzyciela. Teoretycznie uznanie może być skuteczne bez określenia szczegółowej wysokości zobowiązania – jednak dla bezpieczeństwa i pewności stron, wysokość zobowiązania powinna zostać w nim określona.

Uznanie niewłaściwe – jest to oświadczenie wiedzy, potwierdzenie tego, iż dłużnik jest świadomy istnienia zobowiązania. Teoretycznie uznanie niewłaściwe może mieć dowolną formę, w praktyce najczęściej takim uznaniem mogą być:

– prośba o rozłożenie roszczenia na raty;

– częściowa zapłata długu;

– zapłata odsetek;

– potwierdzenie salda.

Przy czym wszystko zależy od konkretnych okoliczności. Przykładowo częściowa zapłata długu nie będzie przerywać biegu przedawnienia w odniesieniu do pozostałej części, gdy z okoliczności będzie wynikało, że dłużnik uważa, iż spłacił całość wierzytelności.

Przykład 3

Dłużnik zakupił od wierzyciela dwie różne usługi. Ponieważ jedna z tych usług została w ocenie dłużnika wykonana nieprawidłowo, postanowił nie uiszczać wynagrodzenia za tę usługę – o czym powiadomił wierzyciela, informując go, że uznaje usługę za niewykonaną, a wynagrodzenie za nienależne.

Wierzyciel wystawił fakturę obejmującą obie wierzytelności. Dłużnik konsekwentnie zapłacił tylko za jedną usługę, wyraźnie oznaczając to w tytule przelewu i równocześnie informując raz jeszcze wierzyciela o swoim stanowisku.

W takiej sytuacji nie dojdzie do przerwania biegu przedawnienia roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za wykonanie drugiej usługi.

Uzasadnieniem dla przerwania biegu przedawnienia przez uznanie roszczenia jest fakt, że usuwa ono jedną z podstawowych przyczyn, dla których wprowadzono tę instytucję – skoro dłużnik jest bowiem świadomy, że jest zobowiązany do spełnienia świadczenia, ogranicza to ryzyko związane z niepewnością prawną w przypadku dochodzenia dawnych wierzytelności.

3) Przez wszczęcie mediacji (art. 123 § 1 pkt 3 k.c.).

Zrzeczenie się zarzutu przedawnienia

Przerwanie biegu z samej swojej istoty może dotyczyć jedynie roszczenia nieprzedawnionego. Po upływie biegu przedawnienia nie można go przerwać.

Dłużnik może natomiast (już po upływie terminu przedawnienia) zrzec się korzystania z zarzutu przedawnienia. Zrzeczenie takie jest czynnością prawną i może być dokonane w sposób dorozumiany, jednak musi mieć charakter niewątpliwy.

Czynności dłużnika, które mogą zostać uznane za zrzeczenie się korzystania z zarzutu przedawnienia muszą być oceniane w kontekście konkretnych okoliczności.

Możliwość komentowania Przerwanie biegu przedawnienia została wyłączona

Filed under Zarzuty