Tag Archives: Zwrot kosztów sądowych

Przegląd orzecznictwa

Ostatnie tygodnie obfitowały w liczne interesujące uchwały (oraz postanowienia o odmowie podjęcia uchwały) Sądu Najwyższego. Wiele z nich jest bardzo istotnych, nawet jeśli znajdują zastosowanie w niezbyt licznych kategoriach spraw.

Co najmniej dwie z niedawnych uchwał mają jednak znaczenie ogólne, są użyteczne dla każdego, kto na bieżąco korzysta z pomocy sądów:

1) Sąd Najwyższy rozstrzygnął kwestie wiążące się z konsekwencją niepodania przez powoda numeru PESEL pozwanego:

Przed doręczeniem pozwu i rozpoczęciem rozprawy sąd nie może zawiesić postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. na skutek niewskazania przez powoda danych pozwalających na ustalenie numerów, o których mowa w art. 208[1] k.p.c. Po rozpoczęciu rozprawy zawieszenie postępowania na tej podstawie może nastąpić tylko wtedy, gdy uzyskanie danych umożliwiających ustalenie wskazanych numerów nie jest możliwe.

(Uchwała z dnia 26 lutego 2014 roku, III CZP 137/13)

2) Sąd Najwyższy przeciął także wątpliwości odnoszące się do tego, w jakiej wysokości powinny zostać ustalone koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu pojednawczym:

W postępowaniu pojednawczym sąd ustala wynagrodzenie pełnomocnika na podstawie stawki minimalnej, o której mowa w § 10 ust. 1 pkt 3 w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (jedn. tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 490).

(Uchwała z dnia 26 lutego 2014 roku, III CZP 117/13)

W praktyce oznacza to, że stawka minimalna w sprawie z zawezwania do próby ugodowej wynosi obecnie 120 zł

Komentowanie nie jest możliwe

Filed under Postępowanie sądowe

Uznanie powództwa

Pozwany w postępowaniu cywilnym może – najogólniej ujmując - przyjąć jedną z trzech postaw. Przede wszystkim może podjąć aktywną obronę, zgłaszać zarzuty, podnosić twierdzenia kwestionujące zasadność roszczeń powoda. Po drugie – może zachować mniej lub dalej idącą bierność (co może skończyć się uznaniem przez sąd twierdzeń powoda za prawdziwe, a w przypadku pełnej bierności pozwanego – wydaniem wyroku zaocznego). Wreszcie – pozwany może uznać powództwo.

Uznanie powództwa jest to oświadczenie pozwanego o tym, iż uznaje zasadność roszczenia powoda, jak również podstawę faktyczną uzasadniającą to roszczenie. Uznanie może dotyczyć całości lub części roszczenia zgłoszonego w pozwie.

Uznanie przez pozwanego samego żądania, a równocześnie zakwestionowanie okoliczności faktycznych podanych przez powoda nie stanowi uznania powództwa.

Sąd jest związany uznaniem powództwa – pod warunkiem, że uznanie nie jest sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego i nie zmierza do obejścia prawa.

Jakie mogą być przyczyny uznania powództwa?

a) Pozwany może faktycznie nie kwestionować powództwa. Najprostsza sytuacja to taka, kiedy pozwany – z jakiegokolwiek powodu – zapomina o tym, że ma do uregulowania określoną należność. Takie sytuacje się zdarzają, najczęściej w przypadku spraw drobnych – zwłaszcza, gdy wierzyciel przed wniesieniem pozwu nie wezwie dłużnika do dobrowolnego spełnienia świadczenia.

b) W praktyce najczęstsza chyba sytuacja to uznanie częściowe – między stronami istnieje spór co do wysokości wierzytelności (pozwany nie kwestionuje części żądania i w tym zakresie uznaje roszczenie), część wierzytelności może być przedawniona, część wierzytelności mogła zostać spełniona lub wygasnąć w drodze potrącenia, etc.

Jakie są konsekwencje uznania powództwa?

1) Sąd – o ile nie uzna uznania za niedozwolone – nie przeprowadza postępowania dowodowego i wydaje wyrok uwzględniający powództwo w zakresie, w jakim zostało ono uznane.

2) Wyrokowi zostaje nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

3) W przypadku, gdy pozwany uznał powództwo przy pierwszej czynności procesowej i nie dał powodu do wytoczenia powództwa, sąd zasądza zwrot kosztów procesu na rzecz pozwanego.

3 komentarzy

Filed under Postępowanie sądowe

Zwrot kosztów sądowych przeciwnikowi

Podstawową zasadą obowiązującą w procesie cywilnym jest obowiązek zwrotu kosztów przez stronę przegrywającą sprawę stronie wygrywającej.

Rozwiązanie to – przynajmniej teoretycznie – przerzuca główny ciężar związany z zakończonym procesem na stronę przegrywającą. Dzięki temu powód, który wniósł zasadne powództwo, powinien otrzymać od pozwanego nie tylko świadczenie, którego dotyczyła sprawa, ale także równowartość uiszczonej opłaty sądowej od pozwu, czy zwrot wynagrodzenia pełnomocnika. Również pozwany, przeciwko któremu skierowano bezzasadne powództwo, może liczyć na zwrot poniesionych kosztów.

Tyle, jeśli chodzi o założenia, a jak to wygląda w praktyce? Wszystko zależy od rodzaju sprawy – w większości wypadków koszty zwrócone przez przeciwnika będą stanowiły część (lub wręcz niewielką część) faktycznie poniesionych kosztów.

1) Jakie koszty podlegają zwrotowi?

Koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Są to:

a) poniesione przez stronę koszty sądowe – takie jak uiszczone opłaty od pozwu, apelacji, czy zażaleń;

b) koszty udziału w sprawie zależne od tego, czy strona jest reprezentowana przez adwokata (radcę prawnego) czy też nie:

- jeśli strona jest reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego – jest to wynagrodzenie tego adwokata lub radcy prawnego oraz koszty osobistego stawiennictwa strony nakazanego przez sąd;

- jeśli strona nie jest reprezentowana – koszty stawiennictwa w sądzie, oraz utraconego zarobku;

przy czym w każdym przypadku kwota ta nie może być wyższa niż wynagrodzenie wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (radcy prawnego).

2) Co to oznacza w praktyce?

Ciężar poniesienia opłat sądowych jest ostatecznie przerzucany na stronę przegrywającą. Powód uiszcza opłatę od pozwu, jednak jeśli wygra sprawę, otrzyma od pozwanego nie tylko kwotę, której się domaga, ale także równowartość zapłaconej opłaty od pozwu.

Przykładowo w sprawie o zapłatę kwoty 100 tysięcy złotych, pozew podlega opłacie w wysokości 5 tysięcy złotych. Jeśli sprawa zakończy się zwycięstwem powoda w pierwszej instancji – pozwany zostanie zobowiązany do zapłaty kwoty łącznie 105 tysięcy złotych.

Jeśli strona wygrywająca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata/radcę prawnego), strona przegrywająca jest zobowiązywana do zapłaty na rzecz przeciwnika dodatkowo kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego zależy od rodzaju sprawy – w większości spraw zależy od wartości przedmiotu sporu i wynosi:

- do 500 zł – 60 zł;

- powyżej 500 zł do 1.500 zł – 180 zł;

- powyżej 1.500 zł do 5.000 zł – 600 zł;

- powyżej 5.000 zł do 10.000 zł – 1.200 zł;

- powyżej 10.000 zł do 50.000 zł – 2.400 zł;

- powyżej 50.000 zł do 200.000 zł – 3.600 zł;

- powyżej 200.000 zł – 7.200 zł.

W opisanym wyżej przykładzie, jeśli powód byłby reprezentowany przez adwokata, pozwany zostanie w razie przegranej zobowiązany do zapłaty kwoty 108.600 złotych.

Z kolei jeśli pozwany będzie reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego, a powództwo okaże się niezasadne i pozew oddalony, wtedy powód będzie musiał zapłacić pozwanemu kwotę 3.600 złotych (czyli sprawa będzie go kosztować łącznie 8.600 złotych – nie licząc innych kosztów poniesionych w związku ze sprawą)1.

3) Zwolnienie od kosztów sądowych

Zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi.

Powód zwolniony od kosztów sądowych nie musi co prawda uiszczać opłaty sądowej, ale w przypadku przegranej, będzie musiał zwrócić pozwanemu np. koszty zastępstwa procesowego.

W przykładzie opisanym powyżej, powód zwolniony z kosztów sądowych, nie musiałby uiszczać opłaty sądowej w wysokości 5.000 złotych, jednak w razie przegranej z pozwanym reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, będzie zobowiązany do zwrotu na jego rzecz kwoty 3.600 złotych.

W przypadku, gdy strona, która nie uiściła określonych opłat ze względu na zwolnienie od kosztów sądowych, wygra sprawę – obowiązkiem uiszczenia tych kosztów zostanie obciążona strona przeciwna.

W powyższym przykładzie, gdyby powód zwolniony z kosztów sądowych wygrał sprawę, to pozwany – oprócz obowiązku zapłaty 100.000 złotych na rzecz powoda, będzie musiał uiścić 5.000 złotych tytułem opłaty sądowej, od której powód był zwolniony.

4) Inne wydatki poniesione w toku trwania sprawy

Tu przede wszystkim należałoby zaliczyć opinię biegłego. W toku sprawy zaliczkę na wynagrodzenie biegłego wpłaca ta strona, która wnioskuje o sporządzenie opinii biegłego – jeśli jednak wygra sprawę, może liczyć na zwrot tych kosztów przez stronę przeciwną.

5) Częściowe uwzględnienie roszczeń

W przypadku częściowego uwzględnienia roszczeń, koszty – co do zasady zostają odpowiednio rozdzielone między stronami.

Wracając do opisanego wyżej przykładu – powód domagał się 100.000 złotych, uiścił opłatę sądową w wysokości 5.000 złotych.

Sąd uznał, że roszczenie jest zasadne w połowie i zasądził od pozwanego 50.000 złotych. W takiej sytuacji pozwany zostanie też zobowiązany do zwrotu połowy uiszczonej przez powoda opłaty sądowej – czyli 2.500 złotych.

6) Wyjątki

Oczywiście jak wszystkie zasady, także te opisane wyżej, doznają licznych wyjątków.

Jednym z nich jest możliwość dokonania przez sąd rozstrzygnięcia na zasadach słuszności i nieobciążenia strony przegrywającej kosztami. Sytuacja taka powinna być uzasadniona szczególnymi okolicznościami sprawy – może ją uzasadniać wyjątkowo zła sytuacja strony przegrywającej w połączeniu z charakterem sprawy (np. odszkodowawczej).

Innym wyjątkiem jest odwrócenie zasad zwrotu kosztów w przypadku, gdy pozwany nie dał powodu do wytoczenia powództwa i przy pierwszej czynności procesowej uznał żądanie pozwu. W takiej sytuacji sąd zasądza na rzecz powoda należność dochodzoną pozwem, ale równocześnie zasądza zwrot kosztów na rzecz pozwanego. Sytuacja taka może nastąpić przykładowo, gdy pozew został wytoczony bez uprzedniego wezwania do dobrowolnego spełnienia świadczenia.

7) Żądanie

Jeśli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, aby otrzymać zwrot kosztów procesu musi przed zakończeniem sprawy złożyć spis kosztów lub wniosek o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Jeśli strona nie jest reprezentowana – o kosztach sąd rozstrzyga z urzędu.

Podsumowanie

Przystępując do sprawy sądowej, możemy liczyć na to, że w razie zwycięstwa, otrzymamy od drugiej strony zwrot kosztów poniesionych bezpośrednio w związku z samym postępowaniem – a więc przede wszystkim uiszczonych opłat sądowych.

Niestety, każdy spór wiąże się z wieloma kosztami – wymiernymi i niewymiernymi – których nie uda się nigdy odzyskać.

Gdy wynagrodzenie pełnomocnika jest wyższe od określonego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości, strona nie może liczyć na zwrot nadwyżki – a to tylko najbardziej oczywisty z kosztów, które należy czasem ponieść.

Co najważniejsze – zwrot kosztów najczęściej w żaden sposób nie zrekompensuje poświęconego na sprawę czasu i wysiłku.

1 Sąd może też przyznać opłatę w wyższej wysokości (aż do sześciokrotności stawek minimalnych), jeśli jest to uzasadnione rodzajem i stopniem zawiłości sprawy oraz niezbędnym nakładem pracy adwokata, przy czym w praktyce zasądzenie wielokrotności opłaty minimalnej zdarza się bardzo rzadko.

42 komentarzy

Filed under Postępowanie sądowe