Tag Archives: Opinia biegłego

Zwrot kosztów sądowych przeciwnikowi

Podstawową zasadą obowiązującą w procesie cywilnym jest obowiązek zwrotu kosztów przez stronę przegrywającą sprawę stronie wygrywającej.

Rozwiązanie to – przynajmniej teoretycznie – przerzuca główny ciężar związany z zakończonym procesem na stronę przegrywającą. Dzięki temu powód, który wniósł zasadne powództwo, powinien otrzymać od pozwanego nie tylko świadczenie, którego dotyczyła sprawa, ale także równowartość uiszczonej opłaty sądowej od pozwu, czy zwrot wynagrodzenia pełnomocnika. Również pozwany, przeciwko któremu skierowano bezzasadne powództwo, może liczyć na zwrot poniesionych kosztów.

Tyle, jeśli chodzi o założenia, a jak to wygląda w praktyce? Wszystko zależy od rodzaju sprawy – w większości wypadków koszty zwrócone przez przeciwnika będą stanowiły część (lub wręcz niewielką część) faktycznie poniesionych kosztów.

1) Jakie koszty podlegają zwrotowi?

Koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Są to:

a) poniesione przez stronę koszty sądowe – takie jak uiszczone opłaty od pozwu, apelacji, czy zażaleń;

b) koszty udziału w sprawie zależne od tego, czy strona jest reprezentowana przez adwokata (radcę prawnego) czy też nie:

- jeśli strona jest reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego – jest to wynagrodzenie tego adwokata lub radcy prawnego oraz koszty osobistego stawiennictwa strony nakazanego przez sąd;

- jeśli strona nie jest reprezentowana – koszty stawiennictwa w sądzie, oraz utraconego zarobku;

przy czym w każdym przypadku kwota ta nie może być wyższa niż wynagrodzenie wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (radcy prawnego).

2) Co to oznacza w praktyce?

Ciężar poniesienia opłat sądowych jest ostatecznie przerzucany na stronę przegrywającą. Powód uiszcza opłatę od pozwu, jednak jeśli wygra sprawę, otrzyma od pozwanego nie tylko kwotę, której się domaga, ale także równowartość zapłaconej opłaty od pozwu.

Przykładowo w sprawie o zapłatę kwoty 100 tysięcy złotych, pozew podlega opłacie w wysokości 5 tysięcy złotych. Jeśli sprawa zakończy się zwycięstwem powoda w pierwszej instancji – pozwany zostanie zobowiązany do zapłaty kwoty łącznie 105 tysięcy złotych.

Jeśli strona wygrywająca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata/radcę prawnego), strona przegrywająca jest zobowiązywana do zapłaty na rzecz przeciwnika dodatkowo kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego zależy od rodzaju sprawy – w większości spraw zależy od wartości przedmiotu sporu i wynosi:

- do 500 zł – 60 zł;

- powyżej 500 zł do 1.500 zł – 180 zł;

- powyżej 1.500 zł do 5.000 zł – 600 zł;

- powyżej 5.000 zł do 10.000 zł – 1.200 zł;

- powyżej 10.000 zł do 50.000 zł – 2.400 zł;

- powyżej 50.000 zł do 200.000 zł – 3.600 zł;

- powyżej 200.000 zł – 7.200 zł.

W opisanym wyżej przykładzie, jeśli powód byłby reprezentowany przez adwokata, pozwany zostanie w razie przegranej zobowiązany do zapłaty kwoty 108.600 złotych.

Z kolei jeśli pozwany będzie reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego, a powództwo okaże się niezasadne i pozew oddalony, wtedy powód będzie musiał zapłacić pozwanemu kwotę 3.600 złotych (czyli sprawa będzie go kosztować łącznie 8.600 złotych – nie licząc innych kosztów poniesionych w związku ze sprawą)1.

3) Zwolnienie od kosztów sądowych

Zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi.

Powód zwolniony od kosztów sądowych nie musi co prawda uiszczać opłaty sądowej, ale w przypadku przegranej, będzie musiał zwrócić pozwanemu np. koszty zastępstwa procesowego.

W przykładzie opisanym powyżej, powód zwolniony z kosztów sądowych, nie musiałby uiszczać opłaty sądowej w wysokości 5.000 złotych, jednak w razie przegranej z pozwanym reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, będzie zobowiązany do zwrotu na jego rzecz kwoty 3.600 złotych.

W przypadku, gdy strona, która nie uiściła określonych opłat ze względu na zwolnienie od kosztów sądowych, wygra sprawę – obowiązkiem uiszczenia tych kosztów zostanie obciążona strona przeciwna.

W powyższym przykładzie, gdyby powód zwolniony z kosztów sądowych wygrał sprawę, to pozwany – oprócz obowiązku zapłaty 100.000 złotych na rzecz powoda, będzie musiał uiścić 5.000 złotych tytułem opłaty sądowej, od której powód był zwolniony.

4) Inne wydatki poniesione w toku trwania sprawy

Tu przede wszystkim należałoby zaliczyć opinię biegłego. W toku sprawy zaliczkę na wynagrodzenie biegłego wpłaca ta strona, która wnioskuje o sporządzenie opinii biegłego – jeśli jednak wygra sprawę, może liczyć na zwrot tych kosztów przez stronę przeciwną.

5) Częściowe uwzględnienie roszczeń

W przypadku częściowego uwzględnienia roszczeń, koszty – co do zasady zostają odpowiednio rozdzielone między stronami.

Wracając do opisanego wyżej przykładu – powód domagał się 100.000 złotych, uiścił opłatę sądową w wysokości 5.000 złotych.

Sąd uznał, że roszczenie jest zasadne w połowie i zasądził od pozwanego 50.000 złotych. W takiej sytuacji pozwany zostanie też zobowiązany do zwrotu połowy uiszczonej przez powoda opłaty sądowej – czyli 2.500 złotych.

6) Wyjątki

Oczywiście jak wszystkie zasady, także te opisane wyżej, doznają licznych wyjątków.

Jednym z nich jest możliwość dokonania przez sąd rozstrzygnięcia na zasadach słuszności i nieobciążenia strony przegrywającej kosztami. Sytuacja taka powinna być uzasadniona szczególnymi okolicznościami sprawy – może ją uzasadniać wyjątkowo zła sytuacja strony przegrywającej w połączeniu z charakterem sprawy (np. odszkodowawczej).

Innym wyjątkiem jest odwrócenie zasad zwrotu kosztów w przypadku, gdy pozwany nie dał powodu do wytoczenia powództwa i przy pierwszej czynności procesowej uznał żądanie pozwu. W takiej sytuacji sąd zasądza na rzecz powoda należność dochodzoną pozwem, ale równocześnie zasądza zwrot kosztów na rzecz pozwanego. Sytuacja taka może nastąpić przykładowo, gdy pozew został wytoczony bez uprzedniego wezwania do dobrowolnego spełnienia świadczenia.

7) Żądanie

Jeśli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, aby otrzymać zwrot kosztów procesu musi przed zakończeniem sprawy złożyć spis kosztów lub wniosek o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Jeśli strona nie jest reprezentowana – o kosztach sąd rozstrzyga z urzędu.

Podsumowanie

Przystępując do sprawy sądowej, możemy liczyć na to, że w razie zwycięstwa, otrzymamy od drugiej strony zwrot kosztów poniesionych bezpośrednio w związku z samym postępowaniem – a więc przede wszystkim uiszczonych opłat sądowych.

Niestety, każdy spór wiąże się z wieloma kosztami – wymiernymi i niewymiernymi – których nie uda się nigdy odzyskać.

Gdy wynagrodzenie pełnomocnika jest wyższe od określonego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości, strona nie może liczyć na zwrot nadwyżki – a to tylko najbardziej oczywisty z kosztów, które należy czasem ponieść.

Co najważniejsze – zwrot kosztów najczęściej w żaden sposób nie zrekompensuje poświęconego na sprawę czasu i wysiłku.

1 Sąd może też przyznać opłatę w wyższej wysokości (aż do sześciokrotności stawek minimalnych), jeśli jest to uzasadnione rodzajem i stopniem zawiłości sprawy oraz niezbędnym nakładem pracy adwokata, przy czym w praktyce zasądzenie wielokrotności opłaty minimalnej zdarza się bardzo rzadko.

42 komentarzy

Filed under Postępowanie sądowe

Koszty sądowe

Przystępując do sprawy sądowej, trzeba się liczyć z koniecznością poniesienia wielu kosztów – część z nich ma charakter jawny i oczywisty (koszty sądowe, wynagrodzenie pełnomocników), część ukryty i trudny do oszacowania (stracony czas).

Spośród tych wszystkich kosztów opłaty i koszty sądowe są tym elementem, który można ocenić jeszcze przed wniesieniem pozwu i wziąć pod uwagę przy kalkulacjach związanych z podejmowaniu decyzji o wystąpieniu na drogę sądową.

Opłacie sądowej podlegają przede wszystkim pisma inicjujące określony etap postępowania cywilnego – a więc pozew, wniosek o wszczęcie postępowania, apelacja, skarga kasacyjna, zażalenie czy skarga na orzeczenie referendarza – żeby wymienić najistotniejsze.

Podstawowym aktem prawnym określającym wysokość opłat sądowych jest ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wymieniająca szczegółowo wysokość opłat w licznych kategoriach spraw – jednak w prowadzeniu typowej działalności istotnych jest jedynie kilka z nich.

Opłata stosunkowa i opłata uiszczana w sprawach uproszczonych

W zasadzie to dwie najważniejsze kategorie opłat uiszczanych w większości typowych spraw – w tym praktycznie we wszystkich sprawach o zapłatę.

1) Opłata stosunkowa wynosi 5% wartości przedmiotu sporu, ale nie mniej niż 30 i nie więcej niż 100.000 złotych.

W przypadku najbardziej typowych spraw – czyli spraw o zapłatę, wartość przedmiotu sporu to po prostu wysokość żądanej kwoty.

2) W postępowaniu uproszczonym obowiązują opłaty stałe, zależne od wartości przedmiotu sporu:

a)      do 2.000 zł – opłata wynosi 30 zł;

b)      ponad 2.000 do 5.000  – opłata wynosi 100 zł;

c)      ponad 5.000 do 7.500 zł – opłata wynosi 250 zł;

d)      ponad 7.500 zł – opłata wynosi 300 zł.

W postępowaniu uproszczonym rozpoznawane są przede wszystkim sprawy o roszczenia z umów o wartości przedmiotu sporu nie przekraczającej 10.000 złotych. W praktyce duża część spraw w przypadku typowego przedsiębiorcy ma szansę należeć do tej właśnie kategorii.

Opłaty w postępowaniu uproszczonym są z reguły nieco korzystniejsze, niż byłoby to w przypadku stosowania w tych sprawach opłat stosunkowych.

Opłata w sprawach nakazowych oraz w sprawach rozpoznawanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym 

W obu tych postępowaniach, w przypadku gdy pozew podlega opłacie stosunkowej, wynosi ona 1,25% wartości przedmiotu sporu.

Elektroniczne postępowanie upominawcze prowadzone jest – jak sama nazwa wskazuje – w formie elektronicznej, a sprawy rozpoznaje Sąd Rejonowy Lublin Zachód w Lublinie (jak na razie to jedyny taki sąd).

Z kolei postępowanie nakazowe może się toczyć jedynie wówczas, gdy powód dysponuje szczególnymi dokumentami, potwierdzającymi jego roszczenie – takimi jak dokument urzędowy, faktura zaakceptowana przez dłużnika, czy weksel.

Opłaty w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy

Sprawy z zakresu prawa pracy charakteryzują się znaczącym uprzywilejowaniem pracownika względem pracodawcy. Tym bardziej należy podkreślić, że jeśli chodzi o opłaty sądowe pozycja obu stron jest częściowo zrównana.

W sprawach z zakresu prawa pracy obowiązując następujące opłaty:

a) w przypadku, gdy wartość przedmiotu sporu wynosi nie więcej niż 50.000 złotych:

- pozew wnoszony przez pracownika nie podlega opłacie;

- pozew wnoszony przez pracodawcę podlega opłacie na zasadach ogólnych;

- środki zaskarżenia (apelacje, zażalenia, skargi kasacyjnej) podlegają opłacie w wysokości 30 złotych;

b) w przypadku, gdy wartość przedmiotu sporu wynosi nie więcej niż 50.000 złotych:

- wszystkie opłaty są ponoszone na zasadach ogólnych.

Opłaty stałe 

Poza głównymi opłatami, zależnymi od wysokości przedmiotu sporu, które wskazałem wyżej, w wielu kategoriach spraw uiszczane są opłaty stałe.

Opłaty stałe różnią się między sobą co do wysokości, ale wszystkie mieszczą się w przedziale od 30 do 5.000 złotych.

Opłaty stałe uiszczane są przykładowo w sprawach o:

- ochronę dóbr osobistych – 600 zł;

- ochronę niemajątkowych praw autorskich oraz niemajątkowych praw związanych z własnością przemysłową – 600 zł;

- naruszenie posiadania – 200 zł;

- rozwiązanie spółki, wyłączenie wspólnika ze spółki – 2.000 zł;

- uchylenie (lub stwierdzenie nieważności) uchwały wspólników lub walnego zgromadzenia – 2.000 zł;

- zniesienie współwłasności – 1.000 zł (ale w przypadku zgodnego wniosku – 300 zł);

- większość wniosków o wpis w księdze wieczystej podlega opłacie stałej w wysokości 200 lub 150 zł.

Skarga na czynności komornika również podlega opłacie stałej w wysokości 100 zł.

Wniosek o zabezpieczenie roszczenia majątkowego (jeśli nie został zawarty w pozwie lub wniosku inicjującym postępowanie) podlega opłacie w wysokości 100 zł.

A poza nimi pozostaje jeszcze ogromna liczba innych opłat pobieranych w konkretnych typach spraw.

Zażalenie

Opłata sądowa od zażaleń wynosi 1/5 opłaty określonej na zasadach ogólnych.

Inne koszty

Poza opłatami sądowymi w wielu sprawach istotnym wydatkiem obciążającym strony są koszty opinii biegłego. W trakcie postępowania zaliczkę na sporządzenie opinii biegłego uiszcza ta strona, która wnosi o przeprowadzenie takiego dowodu – ostateczne koszty sporządzenia opinii ponosi (co do zasady) strona przegrywająca sprawę.

Koszty opinii biegłego zależą od jego specjalności, a także poziomu skomplikowania sprawy. W ogromnej większości koszty opinii biegłego mieszczą się w kwocie kilku tysięcy złotych, chociaż zdarzają się sprawy, w których koszty opinii biegłego wynoszą dziesiątki tysięcy złotych (a mogą być nawet wyższe).

Problematyka opłat sądowych wiąże się także z dwoma bardzo ważnymi elementami postępowania cywilnego – możliwością zwolnienia od kosztów sądowych, oraz kwestią zwrotu kosztów sądowych poniesionych przez stronę przeciwną w razie przegrania sporu.

Komentowanie nie jest możliwe

Filed under Postępowanie sądowe