Zarzut potrącenia

Potrącenie pozwala na uproszczenie wzajemnych rozliczeń między kontrahentami. Sprawy komplikują się jednak, gdy potrącane wierzytelności – lub przynajmniej jedna z nich – są sporne.

Jest to sytuacja dość częsta – powszechnie zdarza się w przypadku większych inwestycji, gdy zamawiający lub inwestor obciąża wykonawcę karami umownymi, po czym dokonuje potrącenia tych kar umownych z należnym wykonawcy wynagrodzeniem i odpowiednio to wynagrodzenie obniża.

Strona, która kwestionuje zasadność dokonanego potrącenia może wnieść pozew o zapłatę potrąconej kwoty. W takiej sytuacji pozwany broni się, podnosząc zarzut potrącenia1. Zarzut potrącenia jest dogodnym sposobem obrony pozwanego, któremu przysługują wzajemne wierzytelności względem powoda.

Zarzut potrącenia to czynność procesowa, stanowiąca środek obrony pozwanego. Zarzut potrącenia może w praktyce przybrać dowolną formę – ważne jest, aby pozwany powołał się na fakt złożonego oświadczenia o potrąceniu i przedstawił dowody potwierdzające dokonane potrącenia. Pozwany musi także wykazać, że przysługuje mu wierzytelność, którą przedstawił do potrącenia.

Przykład

Inwestor, uznając, że wykonawca nieprawidłowo wykonał umowę, naliczył kary umowne w kwocie 200.000 złotych. Następnie dokonał potrącenia naliczonych kar umownych z wynagrodzeniem należnym na rzecz wykonawcy wynoszącym 600.000 złotych i wypłacił wykonawcy różnicę, czyli 400.000 złotych.

Wykonawca nie zgadzając się z tymi twierdzeniami, złożył pozew, w którym domaga się zapłaty różnicy – czyli kwoty 200.000 złotych.

Zamawiający w odpowiedzi na pozew powinie podnieść zarzut potrącenia, ale także przedstawić dowody potwierdzające dokonanie potrącenia (czyli przykładowo pismo zawierające oświadczenie o potrąceniu wraz z dowodem doręczenia wykonawcy), ale także dowody potwierdzające zasadność naliczonych kar umownych.

Warto zauważyć, że w opisanym przykładzie postępowanie dowodowe będzie de facto skupiać się na istnieniu wierzytelności przysługującej pozwanemu względem powoda. Fakt powstania wierzytelności powoda będzie potwierdzony umową, fakturą, oraz częściową zapłatą dokonaną przez pozwanego. Natomiast pozwany, aby wykazać zasadność naliczenia kar umownych, najpewniej będzie musiał powoływać dowody z dokumentów, zeznań świadków, oraz opinii biegłych.

Możliwe jest też dokonanie potrącenia dopiero w trakcie trwania postępowania – w takim przypadku zarzut potrącenia i oświadczenie o potrąceniu mogą zostać złożone równocześnie, w tym samym piśmie procesowym.

Ograniczenia możliwości zgłaszania zarzutu potrącenia

Niektóre przepisy o postępowaniach odrębnych wprowadzają ograniczenie w możliwości podnoszenia zarzutu potrącenia:

1) W sprawach nakazowych do potrącenia można przedstawiać jedynie wierzytelności udowodnione dokumentami, na podstawie których mógłby zostać wydany nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym.

2) W postępowaniu uproszczonym zarzut potrącenia może zostać zgłoszony jedynie pod warunkiem, że roszczenie pozwanego nadawałoby się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym.

3) Ograniczenia w możliwości podnoszenia zarzutu potrącenia istniały też w uchylonych przepisach o postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych.

1 oczywiście nie musi się ograniczać do zarzutu potrącenia, może też kwestionować zasadę i wysokość roszczenia opierając się na innych podstawach i zarzutach.

About these ads

Komentowanie nie jest możliwe

Filed under Postępowanie sądowe

Możliwość komentowania jest wyłączona.