Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym

Drugim z istotnych rodzajów nakazów zapłaty (obok nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym) jest nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym.

Czym jest postępowanie nakazowe? W odróżnieniu od nakazu zapłaty wydawanego w postępowaniu upominawczym, którego podstawowym celem jest uproszczenie i przyspieszenie w zasadzie wszystkich postępowań o zapłatę nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym jest narzędziem zapewniającym bardzo silną pozycję niektórym  wierzycielom.

Jakie są podstawowe cechy postępowania nakazowego?

1) Jest wszczynane jedynie na pisemny wniosek powoda zawarty w pozwie – sąd nigdy nie skieruje sprawy do postępowania nakazowego z urzędu.

2) Pozew w postępowaniu nakazowym podlega obniżonej opłacie sądowej ‒ wynosi ona w praktyce w większości spraw 1,25% wartości przedmiotu sporu.

3) W postępowaniu nakazowym mogą być rozpoznawane sprawy, w których powód dochodzi roszczeń pieniężnych albo świadczenia innych rzeczy zamiennych.

4) Powód musi udowodnić swoje roszczenie dokumentami o szczególnym charakterze:

a) dokumentem urzędowym;

b) rachunkiem zaakceptowanym przez dłużnika;

c)  wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu

d) zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i nie zapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym.

e) prawidłowo wypełnionym wekslem, czekiem, warrantem lub rewersem;

f) umową, dowodem spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego oraz dowodem doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, gdy sprawa dotyczy należności zapłaty świadczenia pieniężnego lub odsetek w transakcjach handlowych (zgodnie z ustawą z dnia 12 czerwca 2003 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych);

g) wyciągiem z ksiąg bankowych.

5) Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym stanowi tytuł zabezpieczenia bez nadawania mu klauzuli wykonalności.

Nakaz zapłaty wydany na podstawie weksla, warrantu lub czeku jest natychmiast wykonalny po upływie terminu do zaspokojenia roszczenia.

6) Pozwany może zaskarżyć nakaz zapłaty zarzutami w terminie dwóch tygodni od chwili otrzymania odpisu nakazu.

7) Zarzuty od nakazu zapłaty podlegają opłacie w wysokości trzech czwartych opłaty od pozwu w danej sprawie. (W praktyce najczęściej będzie to 3,75% wartości przedmiotu sporu).

8) W zarzutach od nakazu zapłaty należy podnieść wszystkie zarzuty, oraz wskazać wszystkie twierdzenia i okoliczności faktyczne i dowody.

Sytuacja pozwanego

Podobnie jak w przypadku postępowania upominawczego, pozwany wraz z nakazem zapłaty otrzymuje odpis pozwu wraz z załącznikami i od tej chwili rozpoczyna bieg dwutygodniowy termin do wniesienia zarzutów. Tak samo, jak w przypadku postępowania upominawczego, ten termin jest kluczowy – ponieważ zarzuty wniesione po jego upływie podlegają odrzuceniu, niezależnie od zasadności podniesionych w nich argumentów.

W przeciwieństwie do postępowania upominawczego, wniesienie zarzutów nie powoduje utraty mocy przez nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym.

Nakaz zapłaty zachowuje moc (i przez cały czas stanowi tytuł zabezpieczenia lub – w przypadku spraw z weksla, warrantu i czeku – jest wykonalny) aż do chwili wydania przez sąd wyroku. Dopiero w wyroku sąd nakaz uchyla lub utrzymuje w mocy.

Pozwany może w zarzutach od nakazu zapłaty zawrzeć wniosek o ograniczenie zabezpieczenia lub wstrzymanie wykonania nakazu wydanego na podstawie weksla, warrantu lub czeku.

Zarzuty od nakazu zapłaty, w przeciwieństwie do sprzeciwu w postępowaniu upominawczym, podlegają opłacie. W przypadku przegranej (oprócz konieczności zapłaty kwoty głównej, oraz zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi) opłata przepada.

W przeciwieństwie do postępowania upominawczego, w którym nakaz zapłaty wydawany jest niejako automatycznie i w praktyce może opierać się na słabych podstawach, nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym opiera się na szczególnych kategoriach dokumentów, stanowiących mocny argument w rękach powoda. Inna sprawa, że najczęściej pozwany wie, że powód dysponuje takimi dokumentami (jak weksel, czy pisemne uznanie długu).

Wszystko to sprawia, że sytuacja pozwanego w postępowaniu nakazowym jest nieporównanie trudniejsza niż w postępowaniu upominawczym.

Warto też pamiętać, że o nakazie zapłaty pozwany może dowiedzieć się nawet przed otrzymaniem odpisu pozwu. Jak wspomniałem wyżej nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z chwilą wydania stanowi tytuł zabezpieczenia. Mogą więc zdarzyć się sytuacje, w których powód po uzyskaniu nakazu zapłaty uda się natychmiast do komornika, celem wykorzystania tej możliwości. Przy odpowiednim układzie czynności procesowych, możliwe są sytuacje, w których komornik dokonujący zabezpieczenia pojawi się u pozwanego wcześniej niż listonosz z nakazem zapłaty i odpisem pozwu.

W zarzutach od nakazu zapłaty należy przedstawić wszelkie zarzuty, twierdzenia i dowody. Twierdzenia i dowody spóźnione sąd pomija, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła tych twierdzeń i dowodów bez swojej winy lub że ich uwzględnienie nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy, albo występują inne wyjątkowe okoliczności.

Dodatkowo pozwany podlega w postępowaniu nakazowym dalszym ograniczeniom:

- niedopuszczalne jest wniesienie powództwa wzajemnego;

- do potrącenia mogą zostać przedstawione jedynie wierzytelności udowodnione dokumentami, które mogłyby stać się podstawą wydania nakazu zapłaty (wymienionymi wyżej, w punkcie 4).

Sytuacja powoda

Jedynie wąska grupa powodów (dysponujących odpowiednimi dokumentami) może skorzystać z dobrodziejstw postępowania nakazowego, jednak ich sytuacja procesowa jest bez wątpienia uprzywilejowana.

Uprzywilejowanie widoczne jest już w chwili złożenia pozwu – podlegającego obniżonej opłacie sądowej.

W pozwie należy zawrzeć wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym (sąd nie wyda nakazu zapłaty w tym postępowaniu z urzędu), oraz dołączyć dokumenty stanowiące podstawę żądania.

Jeśli sąd wyda nakaz zapłaty, pozwany otrzymuje do ręki tytuł zabezpieczenia, z którego może od razu skorzystać. W przypadku wniesienia przez pozwanego zarzutów, ustanowione zabezpieczenie może dać powodowi pewność, że dłużnik przykładowo nie ukryje swojego majątku w trakcie trwania postępowania. Jeśli nakaz zostanie uzyskany na podstawie weksla, warrantu lub czeku, powód może zaspokoić swoje roszczenie jeszcze w trakcie trwania postępowania.

Jeśli sąd nie wyda nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym

W przypadku, gdy sąd uzna, że nie ma podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, kieruje sprawę do trybu zwykłego. W takiej sytuacji powód musi dopłacić brakującą część opłaty sądowej.

Po uiszczeniu opłaty, sprawa toczy się dalej w normalnym trybie, sąd może (i często tak się zdarza) wydać nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, jednakże w takiej sytuacji powód traci swoją uprzywilejowaną pozycję w postępowaniu.

About these ads

Komentowanie nie jest możliwe

Filed under Nakaz zapłaty, Postępowanie sądowe

Możliwość komentowania jest wyłączona.